Je voelt je al een paar weken beter sinds je met TRT begonnen bent. Minder moe, meer energie, je libido is terug. En dan, op een doodgewone ochtend, valt je iets anders op: er ligt meer haar in het doucheputje dan je gewend was.
Komt dat door de therapie, of speelt er iets anders? Het eerlijke antwoord is dat het kan, maar niet bij iedereen, en niet om de reden die de meeste mannen verwachten.
Wat TRT eigenlijk doet
Testosteronvervangingstherapie krijg je voorgeschreven als bloedonderzoek aantoont dat je testosteron structureel te laag is. Dat heet hypogonadisme. In Nederland gebeurt de behandeling onder begeleiding van een arts, via een gel, een injectie, een pleister of soms een implantaat. Het aantal mannen dat hiervoor naar een kliniek stapt is de afgelopen jaren flink gegroeid: lage energie, een verminderd libido en een sombere stemming worden niet meer automatisch afgeschreven als "gewoon ouder worden".
Het verschil met een kuur anabolen is dat TRT een tekort aanvult in plaats van een overschot creëert. Voor je hormoonbalans is dat een wezenlijk verschil. Voor je haar valt dat verschil in de praktijk een stuk kleiner uit dan je zou willen.
Waarom je DHT stijgt
Een deel van het testosteron dat je via TRT binnenkrijgt, wordt door het enzym 5-alfa-reductase omgezet naar DHT. Dat is hetzelfde hormoon dat bij erfelijke haaruitval de haarzakjes langzaam laat verschrompelen. Begin je met TRT, dan stijgt je DHT niveau vrijwel automatisch mee, in sommige gevallen tot twee of drie keer de waarde van voor de behandeling.
Hoeveel dat stijgt, hangt deels af van hoe je het toedient. Een gel die je dagelijks op de huid smeert, geeft vaak een hogere piek dan een injectie, simpelweg omdat de opname via de huid anders verloopt. Langwerkende injecties en implantaten geven meestal een vlakker verloop. Welke vorm voor jou het beste past, bespreek je met je arts. Daar ga je niet zelf over puzzelen op een forum.
Hoeveel mannen krijgen er echt mee te maken
De cijfers uit onderzoek lopen flink uiteen. Sommige studies melden dat tussen de 5 en 17 procent van de mannen in het eerste jaar van TRT merkbare haaruitval ontwikkelt. Andere bronnen noemen percentages die een stuk hoger liggen, tot zo'n 40 procent. Dat verschil zegt minder over hoe riskant TRT is, en meer over hoe wisselend dit soort onderzoek wordt opgezet en hoe verschillend "merkbare haaruitval" eigenlijk wordt vastgesteld.
Waar de meeste onderzoeken wel in overeenkomen: het is niet de meerderheid van de mannen die er last van krijgt. Een groot deel merkt weinig tot niets aan zijn haar, ook niet na jaren therapie.
Waarom het bij de één gebeurt en bij de ander niet
De stijging in DHT is voor de meeste mannen op TRT redelijk vergelijkbaar. Het verschil zit in wat je haarzakjes daarmee doen. Heb je geen genetische gevoeligheid voor DHT, dan reageren je follikels nauwelijks op die hogere waarde. Heb je die gevoeligheid wel (vaak te herkennen aan haaruitval bij je vader, opa of broers), dan kan TRT iets naar voren halen wat er toch al aan zat te komen.
TRT veroorzaakt op die manier zelden haaruitval bij iemand die er nooit gevoelig voor zou zijn geweest. Het versnelt vooral een proces dat al liep, alleen nog onder de oppervlakte. Geen reden om de bijwerking te negeren, maar het helpt om te weten waar je risico vandaan komt voordat je in paniek raakt om een paar extra haren in de douche.
Hoe je het onderscheidt van gewone shedding
Niet elke verandering in je haar tijdens TRT komt door DHT. Stress, een drukke periode of gewoon de aanpassing van je lichaam aan een nieuwe hormoonspiegel kan tijdelijk meer haaruitval geven over je hele hoofd, in plaats van op de plekken waar erfelijke kaalheid meestal begint. Dat heet telogen effluvium en is meestal binnen een paar maanden weer voorbij.
Zie je vooral een terugtrekkende haarlijn of een kruin die dunner wordt, dan wijst dat eerder op DHT. Voelt je haar over je hele hoofd dunner aan zonder duidelijk patroon, dan is de kans groter dat het tijdelijk is. Een paar foto's vanaf dezelfde hoek, elke paar maanden, vertellen je meer dan je gevoel in de spiegel die ochtend.
Wat je kunt doen als je al begonnen bent
Twijfel je of je haaruitval door de TRT komt, bespreek dat dan met de arts die de behandeling begeleidt, niet met een forum. Bloedwaarden, inclusief je DHT niveau, geven een eerlijker beeld dan hoeveel haar je denkt te zien liggen.
Een andere toedieningsvorm kan helpen als pieken in DHT de oorzaak zijn. Sommige artsen meten ook periodiek je DHT, niet alleen je totale testosteron. In overleg kan een DHT remmer zoals finasteride een optie zijn, al is dat geen besluit dat je zelf neemt: finasteride kan ook invloed hebben op hoe je je voelt tijdens TRT, en die afweging maak je samen met een arts.
Er is ook een aanpak die niets met je hormonen te maken heeft. Een serum met ingrediënten als Redensyl of Procapil grijpt niet in op DHT, maar verbetert de omgeving rond de haarzak zodat die langer actief blijft. Het Hairborn Groei Serum compenseert niet de volledige DHT stijging van TRT, maar kan wel het verschil maken tussen duidelijk dunner haar en een haarlijn die redelijk stabiel blijft. Reken op minstens drie tot vier maanden dagelijks gebruik voor je er iets over kunt zeggen. Haargroei gaat traag, met of zonder TRT.
Is stoppen een oplossing?
Bij een kuur anabolen kun je overwegen te stoppen zodra je haaruitval merkt. Bij TRT ligt dat anders. Volg je de therapie vanwege een vastgesteld tekort, dan vult ze iets aan dat er ook zonder behandeling al was. Stoppen betekent meestal dat de klachten waarvoor je ooit begon, zoals de vermoeidheid en het lage libido, gewoon weer terugkomen.
Een arts kan met je meedenken over een lagere dosis, een andere toedieningsvorm of een DHT remmer, voordat je overweegt te stoppen met iets dat je om een goede reden bent begonnen.
Kort samengevat
De meeste mannen op TRT worden er niet kaal van. Wie wel gevoelig is voor DHT, ziet meestal een proces dat er toch al aankwam, alleen iets sneller dan zonder de therapie. Dat onderscheid bepaalt wat een verstandige volgende stap is.
Vroeg ingrijpen geeft de meeste opties. Dat kan een gesprek zijn met je arts over je toedieningsvorm of een DHT remmer, of een serum dat de haarzakjes zelf ondersteunt zonder aan je hormonen te komen. Wachten tot de kruin duidelijk doorschemert, maakt achteraf bijstellen een hele lastige klus.
Veelgestelde vragen
Kun je bloedonderzoek laten doen om te zien hoeveel je DHT stijgt?
Ja, een arts kan zowel je totale testosteron als specifiek je DHT-waarde laten meten via bloedonderzoek, wat een preciezer beeld geeft dan alleen kijken naar hoeveel haar je verliest.
Is er verschil in risico tussen TRT met gel en met injecties?
Ja, gels geven vaak een scherpere, kortdurende piek in DHT door de manier van opname via de huid, terwijl langwerkende injecties doorgaans voor een vlakker verloop zorgen. Dit kan meespelen in hoe merkbaar het effect op gevoelige haarzakjes is.
Kun je TRT combineren met een derma roller zonder extra risico?
Ja, een dermaroller werkt lokaal en mechanisch op de hoofdhuid en heeft geen bekende interactie met de hormonale effecten van TRT, dus je kunt beide naast elkaar gebruiken.
Verandert het risico als je al jarenlang TRT gebruikt?
Het risico lijkt vooral in de eerste periode na starten het meest zichtbaar te zijn, omdat dat het moment is waarop de DHT-waarde het sterkst stijgt ten opzichte van je uitgangssituatie. Bij langdurig, stabiel gebruik verandert er in de regel weinig meer aan dat risico.
Kun je een lagere dosis vragen specifiek om haaruitval te beperken?
Ja, dat kan een gespreksonderwerp zijn met je arts, al moet een lagere dosis wel in balans blijven met het doel van de behandeling, namelijk het verhelpen van je testosterontekort.
Is er verschil in risico tussen jong en oud starten met TRT?
Er is geen sterk bewijs dat leeftijd bij start van TRT op zich het risico op haaruitval bepaalt, het hangt vooral af van je onderliggende genetische gevoeligheid voor DHT, ongeacht op welke leeftijd je begint.
Kun je aan andere lichaamsveranderingen zien of je gevoelig bent?
Niet betrouwbaar, andere lichaamsveranderingen tijdens TRT zeggen weinig over specifiek de gevoeligheid van je hoofdhuidfollikels voor DHT. Familiegeschiedenis van haaruitval blijft de meest bruikbare indicator.
Beïnvloedt TRT je baardgroei op dezelfde manier als je hoofdhaar?
Nee, DHT heeft juist een stimulerend effect op baardgroei en lichaamsbeharing, terwijl het bij gevoelige hoofdhuidfollikels het tegenovergestelde effect kan hebben. Dat verschil zit in hoe verschillende follikels op het lichaam op DHT reageren.
Kun je finasteride preventief starten voordat je met TRT begint?
Dat is een keuze die je samen met je arts maakt, aangezien finasteride de DHT-productie remt en dit mogelijk ook invloed heeft op de effecten die je met TRT beoogt. Preventief starten wordt niet standaard gedaan zonder eerst het individuele risico te bespreken.
Is haaruitval reden om over te stappen naar een andere therapie?
Niet per se, meestal wordt eerst gekeken naar aanpassingen binnen dezelfde therapie, zoals een andere toedieningsvorm of dosis, voordat een volledig ander type behandeling voor een laag testosteron wordt overwogen.