Als je je verdiept in haaruitval, kom je al snel DHT tegen. Op de verpakking van shampoo, in artikelen over finasteride, op forums vol mannen die hun haaruitval proberen te stoppen. Maar wat is DHT precies? En waarom verliest de ene man erdoor zijn haar terwijl een ander er nauwelijks last van heeft?
Wat is DHT?
DHT staat voor dihydrotestosteron. Het is een hormoon dat in je lichaam wordt gemaakt uit testosteron. Het enzym dat dit doet heet 5-alfareductase, en het zit onder andere in de huidcellen van je hoofdhuid.
DHT is geen bijproduct dat je lichaam per ongeluk aanmaakt. Het speelt een rol bij mannelijke ontwikkeling in de puberteit, bij baardgroei en bij het functioneren van de prostaat. Het is een normaal onderdeel van mannelijke fysiologie.
Het probleem is niet dat DHT bestaat. Het probleem is wat het doet bij mannen met een bepaalde genetische aanleg.
Hoe DHT haaruitval veroorzaakt
DHT bindt zich aan androgeenreceptoren in de haarfollikels. Bij mannen zonder genetische aanleg voor kaalheid reageert de follikel nauwelijks. Maar bij mannen met gevoelige follikels start er een proces.
Dat proces heet miniaturisatie. De groeifase van het haar, de anageenfase, wordt steeds korter. Haren die normaal drie tot vijf jaar groeien voordat ze uitvallen, groeien nu maar één tot twee jaar. Daarna steeds korter. De haren worden dunner, lichter van kleur en korter. Uiteindelijk stopt de follikel helemaal met produceren.
Dit gaat langzaam. Over maanden en jaren, niet van de ene dag op de andere. Dat is ook waarom veel mannen het pas opmerken als het al een tijdje bezig is. De verandering is zo geleidelijk dat het moeilijk te zien is totdat er ineens een foto van twee jaar geleden boven water komt.
De haargroeicyclus en wat DHT daarmee doet
Om te begrijpen waarom miniaturisatie zo'n sluipend proces is, helpt het om de haargroeicyclus kort te kennen. Elk haar doorloopt drie fases.
Anageen is de groeifase. De follikel is actief en het haar groeit. Dit duurt normaal twee tot zes jaar. Hoe langer deze fase, hoe langer je haar kan worden.
Catageen is een korte overgangsfase van twee tot drie weken. De follikel trekt zich terug en het haar stopt met groeien.
Telogeen is de rustfase. Het haar zit nog in de follikel maar is dood. Na twee tot vier maanden valt het uit en begint de cyclus opnieuw.
DHT verkort de anageenfase. Niet van drie jaar naar twee jaar in één keer, maar geleidelijk. Na elke cyclus is de groeifase iets korter dan de vorige. Het haar dat teruggroeit is iets dunner dan daarvoor. Over tientallen cycli accumuleert dit tot zichtbare haaruitval.
Gevoeligheid, niet de hoeveelheid DHT
Dit is het punt dat veel mannen verrast: het gaat niet om hoeveel DHT je hebt. Een man met hoge testosteronwaarden en relatief veel DHT kan een vol hoofd haar hebben. Een man met gemiddelde waarden kan op zijn 25e al flink kaler worden.
Het verschil zit in de gevoeligheid van de androgeenreceptoren in de follikels. Die gevoeligheid is genetisch bepaald. Als je vader of opa van moederskant kaal is geworden, is de kans groter dat jouw follikels gevoeliger zijn voor DHT. Maar de genetica van haaruitval werkt complex en volgt geen simpele erfelijkheidslijn. Je kunt een kale vader hebben en zelf een vol hoofd haar houden, of andersom.
Er speelt ook nog iets anders mee: de verdeling van 5-alfareductase-activiteit over de hoofdhuid is niet gelijk. Op de haarlijn en de kruin is die activiteit hoger dan aan de zijkanten en achterkant. Dat is precies waarom mannelijke kaalheid begint op de haarlijn en kruin, terwijl de zijkanten en nek gespaard blijven. Het herkenbare Norwood-patroon is eigenlijk een kaart van DHT-gevoeligheid op de hoofdhuid.
Wat je kunt doen aan DHT
Er zijn twee manieren om in te grijpen op het DHT-mechanisme.
De eerste aanpak is het verlagen van DHT-productie. Finasteride doet dit door het 5-alfareductase-enzym te remmen. Dat verlaagt de DHT-spiegel in de hoofdhuid met 60 tot 70 procent. Het middel is effectief bij de meeste mannen die het gebruiken, maar heeft mogelijke bijwerkingen en vereist een recept van een arts. Eerder schreven we een eerlijk overzicht van hoe finasteride werkt en wat je ervoor moet weten.
De tweede aanpak richt zich niet op het verlagen van DHT, maar op het ondersteunen van de follikels zodat ze beter bestand zijn tegen de effecten van miniaturisatie. Bepaalde ingrediënten werken in op de vitaliteit van de follikel en de lengte van de anageenfase, zonder in te grijpen in je hormoonsysteem.
Het Hairborn Groei Serum werkt op deze manier. De formule bevat onder andere Redensyl, een ingrediënt dat de stamcellen in de haarfollikel activeert en de anageenfase helpt verlengen, en cafeïne, dat de doorbloeding van de hoofdhuid stimuleert. Het grijpt niet in op je DHT-productie, maar ondersteunt de follikel direct. Voor mannen in een vroeg stadium van haaruitval kan dit een zinvolle aanpak zijn, als alternatief of naast andere behandelingen.
Hoe vroeg beginnen uitmaakt
DHT richt schade aan over tijd. Follikels die langzaam geminaturiseerd zijn kunnen in principe weer actief worden als de omstandigheden verbeteren. Maar follikels die al volledig zijn gestopt en waarvan het weefsel is vervangen door littekenachtig weefsel, reageren nergens meer op.
Dat maakt timing belangrijk. Hoe eerder je begint met een aanpak, hoe meer er te beschermen valt. Dit is niet bedoeld als druk, maar als feitelijke uitleg: wie wacht tot zijn kaalheid duidelijk zichtbaar is, heeft minder opties dan wie in een vroeg stadium ingrijpt.
Als je merkt dat je haarlijn terugwijkt of dat de kruin dunner wordt, is dat het moment om serieus na te denken over wat je wilt doen. Niet in paniek, maar ook niet door het te negeren.
Wanneer DHT niet de oorzaak is
Niet alle haaruitval heeft met DHT te maken. Plotselinge, diffuse haaruitval over het hele hoofd, waarbij je ineens aanzienlijk meer haar verliest dan normaal, is vrijwel nooit androgenetisch. Dan gaat het eerder om telogen effluvium, veroorzaakt door stress, ziekte, ijzertekort of andere factoren.
Mannelijke kaalheid (androgenetische alopecia) heeft een herkenbaar patroon: terugtrekkende haarlijn, dunner wordende kruin, met de zijkanten en achterkant gespaard. Als dat patroon aanwezig is, is DHT-gevoeligheid vrijwel zeker een factor.
Bij twijfel is het zinvol om langs een huisarts of dermatoloog te gaan, zeker als de haaruitval snel gaat of op een ongewone manier verloopt. Een bloedonderzoek kan andere oorzaken uitsluiten.
Samenvatting
DHT veroorzaakt mannelijke kaalheid door zich te binden aan gevoelige haarfollikels en een langzaam miniaturisatieproces op gang te brengen. De gevoeligheid van die follikels is genetisch bepaald en verschilt per persoon, los van hoeveel DHT je aanmaakt. De aanpak hangt af van hoe ver het proces al gevorderd is en welk niveau van ingrijpen je wilt. Hoe eerder je begint, hoe meer er te beschermen valt.