Veel mannen leggen een direct verband tussen testosteron en haaruitval. Hoe hoger je testosteron, hoe sneller je kaal wordt. Het klinkt logisch, maar het klopt niet. En dat misverstand zorgt ervoor dat mannen verkeerde conclusies trekken over hun haar, hun hormonen en wat ze er aan kunnen doen.
In dit artikel leg ik uit wat er echt achter zit.
Waarom mensen denken dat testosteron de boosdoener is
De gedachte is begrijpelijk. Mannen gaan kaal, vrouwen (bijna) niet. Mannen hebben meer testosteron. Dus testosteron moet de oorzaak zijn.
Maar als je kijkt naar de feiten, klopt dat plaatje niet. Er zijn mannen met een heel hoog testosteron die tot op hoge leeftijd een vol hoofd haar houden. En er zijn mannen met een lager testosteronniveau die al op hun twintigste beginnen te dunnen. De hoeveelheid testosteron voorspelt vrijwel niets over of je kaal wordt.
Het gaat om DHT, niet om testosteron zelf
Testosteron wordt in je lichaam deels omgezet naar een ander hormoon: dihydrotestosteron, afgekort DHT. Die omzetting gebeurt via een enzym dat 5-alfa-reductase heet. DHT is biologisch gezien actiever dan testosteron en bindt sterker aan androgeenreceptoren.
In de haarzakjes van je hoofdhuid zijn die androgeenreceptoren ook aanwezig. Bij mannen met een genetische aanleg voor kaalheid reageren die haarzakjes gevoeliger op DHT. Wat er dan gebeurt: de haarzak krimpt langzaam, de haargroeicyclus wordt korter en de haren die groeien worden dunner. Uiteindelijk stopt de groei helemaal.
Dat proces heet androgenetische alopecia, en het is de oorzaak achter het leeuwendeel van mannelijke kaalheid.
De gevoeligheid van je haarzakjes is de echte factor
Het gaat dus niet om hoeveel testosteron je hebt, maar om hoe gevoelig je haarzakjes zijn voor DHT. Die gevoeligheid is grotendeels erfelijk bepaald. Je kunt het zien als een drempel: bij de een is die drempel hoog, bij de ander laag.
Een man met een gemiddeld testosteronniveau maar haarzakjes die sterk reageren op DHT, zal sneller kaal worden dan een man met een hoog testosteronniveau maar minder gevoelige haarzakjes. De hoeveelheid DHT die beschikbaar is speelt ook een rol, maar zonder die genetische gevoeligheid gebeurt er weinig.
Dit verklaart ook waarom kaalheid zo sterk in families zit. Je erft niet alleen je haarkleur en structuur, maar ook hoe jouw haarzakjes reageren op DHT.
Wat vertelt de wetenschap over castratie en kaalheid?
Er is historisch bewijs dat dit principe ondersteunt. Mannen die vóór de puberteit waren gecastreerd (en daardoor nauwelijks testosteron produceerden) werden nooit kaal, zelfs niet als kaalheid sterk in hun familie voorkwam. Maar als je daarna testosteron aan hen toediende, begon het kaalheidsproces alsnog.
Dit toont aan dat testosteron nodig is als grondstof voor DHT, maar dat de DHT-productie op zich niet genoeg is. Er moet ook gevoeligheid in de haarzakjes aanwezig zijn. Dat is de genetische factor die je niet kunt kiezen.
Wat als je testosteron kunstmatig verhoogt?
Hier wordt het relevanter voor veel mannen. Testosteronvervangende therapie (TRT) wordt steeds vaker voorgeschreven bij lage testosteronwaarden. En anabole steroïden worden gebruikt in de sportwereld.
Als je je testosteronniveau kunstmatig verhoogt, stijgt ook de hoeveelheid DHT die je lichaam aanmaakt. Voor mannen zonder genetische aanleg voor kaalheid maakt dat nauwelijks uit. Maar voor mannen die er wél gevoelig voor zijn, kan dit het kaalheidsproces versnellen.
Het gaat dan niet om een nieuw probleem, maar om een versnelling van iets wat er toch al aan zat. TRT of steroïden veroorzaken geen kaalheid bij iemand die er nooit gevoelig voor zou zijn geweest. Ze kunnen het wél naar voren halen bij iemand die er genetisch voor aangelegd is.
Waarom je testosteron verlagen dus geen oplossing is
Als DHT uit testosteron komt, kun je redeneren dat je minder testosteron zou moeten hebben om minder DHT te produceren. Maar dat is geen verstandige aanpak.
Ten eerste heb je testosteron nodig voor tientallen andere functies: energie, spiermassa, libido, stemming, botdichtheid. Je gaat daar niet mee knoeien vanwege haaruitval.
Ten tweede helpt het ook niet zo goed. Je haarzakjes reageren al op relatief lage hoeveelheden DHT als ze er gevoelig voor zijn. Je zou je testosteron zo ver moeten verlagen dat de bijwerkingen veel ernstiger zouden zijn dan kaalheid.
Wat wél werkt is ingrijpen op de omzetting zelf, of op de gevoeligheid van de haarzakjes. Dat is precies wat bewezen behandelingen doen.
Wat werkt dan wél?
Er zijn twee benaderingen die wetenschappelijk onderbouwd zijn:
DHT blokkeren. Finasteride en dutasteride remmen het 5-alfa-reductase enzym. Ze zorgen ervoor dat minder testosteron wordt omgezet naar DHT. Hierdoor neemt de DHT-belasting op je haarzakjes af. Dat werkt bij veel mannen goed, maar er zijn ook bijwerkingen mogelijk, en stoppen betekent dat het proces hervat.
De omgeving van de haarzak verbeteren. Dit is waar topische ingrediënten een rol spelen. Door de doorbloeding van de hoofdhuid te verbeteren, de haarzak beter te voeden en ontstekingsprocessen te remmen, kun je het milieu creëren waarin haarzakjes langer actief blijven. Ingrediënten als Redensyl, Procapil en cafeïne werken op dit niveau, zonder de hormoonhuishouding te raken.
Het Hairborn Groei Serum combineert meerdere van die ingrediënten in één formule die dagelijks op de hoofdhuid wordt aangebracht. Geen hormonen, geen recepten, geen bijwerkingen zoals bij medicatie. Zie het als ondersteuning van je haarzakjes van buitenaf, zonder in te grijpen op je hormoonbalans.
Wat zegt dit over jouw situatie?
Als je merkt dat je haar dunner wordt of je haargrens verschuift, heeft dat vrijwel zeker te maken met DHT-gevoeligheid, niet met een te hoog of te laag testosteron. Een bloedtest met een hoog testosteronwaarde zegt weinig over je haaruitval. En een lage waarde verklaart het ook niet.
Wat wél informatie geeft: een familiegeschiedenis van kaalheid (zowel van moeders- als vaderskant), op welke leeftijd je begon te dunnen, en waar op je hoofd het begint. Die factoren samen geven een eerlijker beeld van wat er speelt.
Als je al vroeg begint (voor je dertigste) en de kaalheid zit sterk in de familie, is de kans groot dat je een hoge gevoeligheid hebt voor DHT. Dan heeft het zin om vroeg te beginnen met iets te doen, juist omdat je in het beginstadium meer haarzakjes nog actief hebt.
Samengevat
Testosteron veroorzaakt haaruitval niet direct. Het is de omzetting naar DHT en de gevoeligheid van je haarzakjes voor dat hormoon die bepalen of en hoe snel je kaal wordt. Die gevoeligheid is erfelijk en staat los van je totale testosteronniveau.
Mannen die kunstmatig hun testosteron verhogen lopen een verhoogd risico als ze er genetisch voor aangelegd zijn, maar voor de rest maakt je testosteronniveau weinig uit.
De slimste aanpak is niet je hormonen aanpassen, maar de omgeving van je haarzakjes zo gunstig mogelijk maken. Vroeg beginnen helpt. Wachten tot het zichtbaar is, helpt minder.