Op bijna elk bodybuildingforum kom je het wel eens tegen. Iemand begint een kuur en merkt een paar maanden later dat zijn haar dunner wordt. Is dat toeval, komt het door de kuur, of zat het er sowieso al aan te komen? Meestal is het een combinatie. Anabolen kunnen haaruitval versnellen, maar niet bij iedereen, en niet bij elk middel op dezelfde manier.
Wat anabolen met je haar doen
De meeste anabole steroïden verhogen op de een of andere manier je androgeenniveau. Een deel daarvan wordt in je lichaam omgezet in DHT, het hormoon dat ook verantwoordelijk is voor gewone erfelijke haaruitval. DHT bindt aan receptoren in je haarzakjes, waardoor die langzaam kleiner worden. Het haar dat er daarna nog uitkomt is dunner en korter, totdat de zakjes op een gegeven moment helemaal stoppen met produceren.
Dit proces speelt al een rol bij mannen die geen anabolen gebruiken. Wat anabolen doen, is dat proces versnellen door de hoeveelheid DHT in je lichaam flink te verhogen. Je krijgt in een paar maanden tijd te maken met androgeenniveaus die je lichaam normaal nooit zou bereiken.
Niet elke anabool werkt hetzelfde
Het verschil tussen anabolen is groot als het om haaruitval gaat. Proviron en Winstrol worden makkelijk omgezet in DHT en gelden daarom als risicovoller. Trenbolone wordt vaak in hetzelfde rijtje genoemd, al werkt het mechanisme daar net anders en is er minder onderzoek naar gedaan.
Testosteron zelf en Dianabol aromatiseren meer en geven daardoor doorgaans minder klachten die met DHT te maken hebben, al verschilt dat sterk per persoon. Een anabool middel dat met zekerheid geen effect heeft op je haar bestaat niet. Wie dat beweert, verkoopt je een te simpel verhaal.
Waarom het bij de één wel gebeurt en bij de ander niet
Het grootste deel van het verschil zit in je gevoeligheid voor DHT, niet in de hoeveelheid die je aanmaakt. Die gevoeligheid wordt bepaald door je genen, niet door welke kuur je doet. Heb je in je familie mannen met een kaal hoofd, dan is de kans groter dat jouw haarzakjes extra fel reageren op een piek in DHT. Heb je die aanleg niet, dan merk je vaak weinig tot niets, ook niet bij zwaardere kuren.
Dat is meteen de reden waarom het advies van forum naar forum zo verschilt. De ene gebruiker draait meerdere kuren zonder iets te merken, de andere ziet binnen een paar maanden duidelijk meer haar in de douche liggen. Beide verhalen zijn waar, ze gaan alleen over andere lichamen.
Drie misverstanden die blijven terugkomen
Een veelgehoord misverstand is dat alleen zware kuren haaruitval geven. Dat klopt niet: ook een lichte of korte kuur kan bij iemand met sterke aanleg al een merkbaar verschil maken. Het gaat niet om hoeveel je neemt, maar om hoe gevoelig je haarzakjes zijn voor de piek die ontstaat.
Een ander hardnekkig idee is dat je geen risico loopt als je nu niets merkt. Haarzakjes kunnen jarenlang langzaam kleiner worden voordat je dat in de spiegel ziet, dus een kuur die nu geen zichtbaar effect heeft kan dat proces al wel in gang hebben gezet.
En dan is er nog de aanname dat stoppen met de kuur je haar automatisch herstelt. Soms wel, vooral als de haarzakjes nog niet echt zijn gekrompen. Maar bij langere of herhaalde blootstelling aan hoge DHT niveaus is een deel van het verlies blijvend, net als bij gewone erfelijke haaruitval.
Hoe weet je of het echt door de kuur komt?
Haaruitval door anabolen lijkt op gewone erfelijke haaruitval, maar dan in een hoger tempo. Je ziet meestal een haarlijn die terugwijkt of een kruin die sneller doorschemert dan je zou verwachten op basis van je leeftijd. Dat is anders dan telogen effluvium, de tijdelijke haaruitval door stress of ziekte, waarbij je haar over je hele hoofd dunner wordt in plaats van op de typische plekken.
Twijfel je, dan zegt een gewone foto vaak meer dan je gevoel. Maak elke paar maanden een foto van je haarlijn en kruin, in hetzelfde licht en vanaf dezelfde hoek. Haaruitval voelt vaak dramatischer dan het op foto's te zien is, en omgekeerd kan een verandering die je zelf niet opvalt daarop wel degelijk zichtbaar zijn.
Wat je eraan kunt doen
Stoppen met de stof die de piek veroorzaakt is de meest directe stap, maar dat is voor veel gebruikers geen optie waar ze voor open staan. Begrijpelijk. Wat overblijft zijn twee routes: medicatie die de aanmaak van DHT remt, of een aanpak die de haarzakjes zelf probeert te ondersteunen.
Finasteride en dutasteride remmen DHT in je hele lichaam, maar daarmee remmen ze soms ook een deel van de hormonale effecten waarvoor je de kuur juist doet. Veel gebruikers slaan deze route daarom bewust over. Twijfel je, dan is een gesprek met een arts of dermatoloog hier eerlijker dan een forumpost, zeker als je ook andere medicatie gebruikt.
Een lokale aanpak, zoals een serum met Redensyl, grijpt niet in op je hormoonhuishouding. Het werkt op het niveau van de haarzakjes zelf door ze te ondersteunen in de groeifase. De Hairborn Groei Serum is daar een voorbeeld van. Het compenseert niet de volledige DHT piek van een kuur, maar het kan wel het verschil maken tussen zichtbaar dunner haar en een haarlijn die redelijk stabiel blijft. Een derma roller kan de opname van een serum verbeteren door de hoofdhuid licht te prikkelen, wat voor sommige gebruikers net dat beetje extra oplevert. Reken op zeker drie tot vier maanden voor je eerlijk iets kunt beoordelen. Haargroei gaat traag, met of zonder kuur.
Het eerlijke verhaal
Haaruitval is voor de meeste mensen niet de enige zorg bij anabolengebruik, en ook niet de grootste. Maar het is wel de zorg die het meest opvalt, omdat je het elke dag in de spiegel ziet. Als je gevoelig bent voor DHT, is de kans reë el dat een kuur dat proces versnelt. Dat is geen reden voor paniek, maar wel een reden om het serieus te nemen zodra je het merkt, in plaats van te hopen dat het wel meevalt.
Wie er vroeg bij is, heeft simpelweg meer opties. Wachten tot de kruin duidelijk doorschemert, maakt het lastiger om nog iets terug te draaien.
Veelgestelde vragen
Kun je vooraf testen of je gevoelig bent voordat je begint?
Nee, er bestaat geen betrouwbare test die vooraf voorspelt hoe gevoelig jouw haarzakjes zijn voor een piek in DHT. Familiegeschiedenis van haaruitval geeft wel een indicatie, maar geen zekerheid.
Is haaruitval door anabolen bij elke gebruiker even snel zichtbaar?
Nee, dat verschilt sterk. Bij sommige gebruikers is binnen enkele maanden al verschil te zien, bij anderen duurt het jaren voordat er iets merkbaar verandert, of blijft het helemaal uit. Dit hangt samen met individuele genetische gevoeligheid.
Kun je een serum al preventief gebruiken voor een kuur?
Ja, dat kan. Een serum met ingrediënten die de haarfollikel ondersteunen kan al voor de start van een kuur worden opgebouwd in je routine, al is er geen garantie dat dit de DHT-piek van de kuur zelf compenseert.
Beïnvloedt de duur van een kuur hoe erg de haaruitval wordt?
Ja, over het algemeen geldt dat een langere periode van verhoogde DHT-blootstelling meer cumulatieve druk op gevoelige haarzakjes legt dan een korte kuur, al blijft de individuele gevoeligheid de grootste bepalende factor.
Kun je met bloedonderzoek zien hoeveel DHT een kuur bij jou veroorzaakt?
Een bloedtest kan je algehele DHT-waarde meten, maar zegt niet direct hoeveel daarvan specifiek door een bepaalde kuur komt of hoe je haarzakjes daarop lokaal reageren. Het geeft dus een indicatie, geen volledig antwoord.
Is er verschil in risico tussen orale en injecteerbare anabolen?
Er is geen sterk bewijs dat de toedieningsvorm zelf, oraal of injecteerbaar, het risico op haaruitval bepaalt. Het gaat vooral om welke stof het is en hoe gemakkelijk die wordt omgezet in DHT.
Kun je een derma roller combineren met een kuur zonder extra risico?
Ja, een dermaroller kan gebruikt worden naast een kuur zonder dat dit een extra risico op haaruitval met zich meebrengt, aangezien het mechanisme van de roller los staat van de hormonale effecten van anabolen.
Wat als je al finasteride gebruikt en toch een kuur overweegt?
Overleg dit met een arts voor je begint, aangezien finasteride de DHT-productie remt, wat mogelijk ook een deel van de hormonale effecten beïnvloedt die je met de kuur beoogt. Dit is een individuele afweging die het beste met medische begeleiding wordt gemaakt.
Kun je haaruitval door de kuur onderscheiden van uitval door trainingsstress?
Dat is lastig met zekerheid te onderscheiden zonder medisch onderzoek, omdat intensief trainen en de bijbehorende fysieke belasting op zichzelf ook tot tijdelijke haaruitval kunnen bijdragen. Het patroon van de uitval, diffuus versus een specifieke haarlijn of kruin, geeft wel een aanwijzing.
Is het risico hoger bij een eerste kuur dan bij latere kuren?
Niet per definitie, het risico hangt vooral af van je onderliggende genetische gevoeligheid en de cumulatieve blootstelling aan DHT over de tijd, niet specifiek van of het je eerste of een latere kuur is.